Kalkulator dawki paszy dla bydła

Przelicz planowaną dawkę suchej masy na ilość paszy świeżej dla stada, rozdzielając udział paszy objętościowej i treściwej oraz ich różną zawartość suchej masy.

Sucha masa i masa świeża dawki

Kilogram kiszonki i kilogram śruty nie dostarczają tyle samo suchej masy

Plan zaczyna się od pobrania suchej masy

Dopiero suchą masę dzieli się pomiędzy paszę objętościową i treściwą. Następnie każdą część przelicza się przez aktualną zawartość suchej masy z analizy.

Wartość pokarmowa wymaga osobnego bilansu

Masa dawki nie mówi, czy pokrywa energię, białko, włókno, minerały i potrzeby konkretnej grupy. Wynik służy do odmierzania paszy po ustaleniu właściwej receptury.

Pobranie suchej masy, podział dawki i masa na wóz paszowy

  1. oszacuj DMI na sztukę
  2. podziel suchą masę na grupy pasz
  3. uwzględnij wilgotność
  4. pomnóż przez liczbę zwierząt

Dawkę zaczyna się od potrzeb zwierzęcia, nie od pojemności wozu

Pobranie suchej masy zależy od masy, produkcji i etapu fizjologicznego

Krowa mleczna o wysokiej wydajności potrzebuje innej dawki niż zasuszona krowa, jałówka lub opas. Procent masy ciała daje pierwszy szacunek DMI, lecz apetyt zmieniają laktacja, ciąża, temperatura, zdrowie, kondycja i jakość paszy.

Dla grupy policz liczbę zwierząt i średnią masę, ale obserwuj także rozrzut. Mniejsze sztuki mogą nie mieć dostępu do stołu, a dominujące pobierać więcej. Jedna średnia nie rozwiązuje problemu konkurencji.

Sucha masa pozwala porównywać pasze o różnej wilgotności

Dziesięć kilogramów kiszonki o 35% suchej masy wnosi 3,5 kg SM. Dziesięć kilogramów siana o 86% SM wnosi 8,6 kg. Porównywanie samych kilogramów świeżej masy prowadzi do dużego błędu w ilości składników odżywczych.

Zawartość suchej masy kiszonki zmienia się między pryzmami, warstwami i pogodą. Analiza laboratoryjna oraz okresowe suszenie próbki pozwalają skorygować wóz paszowy, zanim zmiana stanie się widoczna w produkcji mleka lub przyrostach.

Zapotrzebowanie trzeba rozdzielić między konkretne składniki dawki

Udział paszy objętościowej i treściwej ma konsekwencje dla żwacza

Nie można dowolnie zastąpić brakujących kilogramów kiszonki zbożem o tej samej suchej masie. Dawka musi zapewniać włókno efektywne, energię, białko, minerały i strukturę wspierającą przeżuwanie. Zbyt szybka zmiana koncentratu zwiększa ryzyko zaburzeń fermentacji.

Kalkulator masy pomaga przygotować TMR, ale recepturę powinien bilansować żywieniowiec z wyników analiz pasz. Procenty składników muszą sumować się do całej suchej masy, a wynik świeżej masy uwzględnia wilgotność każdego komponentu.

Premiksy i dodatki odmierza się osobno

Minerałów, buforów lub witamin nie należy zaokrąglać tak jak kilku ton kiszonki. Dawka na sztukę musi być zgodna z etykietą i dokładnie przemnożona przez liczbę zwierząt. W wozie potrzebne jest równomierne wymieszanie.

Jeżeli część koncentratu podaje robot udojowy albo stacja paszowa, odejmij ją od ilości w TMR. Inaczej ta sama pasza zostanie policzona dwa razy.

Rzeczywiste pobranie sprawdza się przy stole paszowym

Zadana pasza minus resztki daje pobranie grupy

Waż resztki o tej samej porze przed kolejnym zadaniem. Celowy procent odrzutu zapewnia dostęp do paszy, lecz zbyt duża pozostałość zwiększa koszt i może oznaczać sortowanie. Skład resztek jest równie ważny jak masa; długie włókna pozostawione na stole świadczą o selekcji.

Przy zmianie liczby krów lub suchej masy kiszonki przelicz wóz tego samego dnia. Używanie wczorajszych kilogramów mimo mokrej partii obniża dostarczoną SM.

Zmiany dawki wprowadzaj stopniowo i obserwuj stado

Kontroluj przeżuwanie, kał, wypełnienie żwacza, pobranie, mleko lub przyrost i kondycję. Nagły spadek apetytu jest informacją zdrowotną, nie tylko sygnałem do zwiększenia ilości w wozie.

Woda musi być stale dostępna i czysta. Nawet poprawnie zbilansowana pasza nie zostanie pobrana w planowanej ilości przy ograniczonym dostępie do poideł, upale lub złej jakości wody.

Codzienna korekta TMR powinna wynikać z suchej masy i resztek

Przykład grupy 50 krów

Jeżeli planowane DMI wynosi 22 kg na sztukę, grupa potrzebuje 1100 kg SM dziennie. Przy 55% udziału SM z kiszonki kukurydzianej potrzeba 605 kg SM tego składnika. Gdy kiszonka ma 35% SM, świeża masa wynosi około 1729 kg. Po deszczu analiza 32% zwiększa potrzebną świeżą masę do około 1891 kg.

Różnica 162 kg nie oznacza większej ilości składników odżywczych, lecz dodatkową wodę. Jeśli nie skorygujesz wozu, krowy dostaną mniej suchej masy. Jednocześnie większa objętość może ograniczyć pobranie, dlatego zmianę powinien ocenić żywieniowiec.

Resztki trzeba ważyć i opisywać

Zadano 3500 kg TMR, a następnego dnia zostało 140 kg, czyli 4%. Faktyczne pobranie świeżej masy grupy to 3360 kg. Jeśli cel resztek wynosi 2%, dawka była za duża albo zmieniła się liczba krów, apetyt lub sortowanie.

Przesiej lub obejrzyj resztki. Jeżeli zawierają głównie długie cząstki, zwierzęta wybrały koncentrat i dawka pobrana nie odpowiada dawce zadanej. Korekta samej masy nie naprawi struktury, czasu mieszania i dostępu do stołu.

Kontrola dawki łączy wyniki produkcyjne i zdrowotne

Zapisuj DMI, mleko skorygowane, skład mleka, liczbę przeżuć, kał, kondycję i kulawizny. Spadek tłuszczu wraz z selekcją drobnych cząstek może wskazywać na problem włókna lub fermentacji, ale wymaga pełnej oceny.

Przy opasie porównaj koszt suchej masy i kilogramów przyrostu. Najtańsza tona świeżej paszy może być droga po przeliczeniu na SM i energię. Kalkulator ilości jest jednym arkuszem w systemie żywienia; receptura powinna być aktualizowana po każdej istotnej zmianie analizy lub grupy.

Zmiana receptury powinna przejść przez próbę i obserwację grupy

Nową partię kiszonki wprowadzaj po analizie

Pobierz reprezentatywną próbkę z kilku miejsc, unikając wyłącznie luźnej warstwy powierzchniowej. Sprawdź suchą masę, energię, białko, włókno i fermentację. Różnica zapachu lub koloru nie mówi dokładnie, ile zmienić w wozie.

Przez kilka dni mieszaj przejście między pryzmami, jeśli jest to możliwe. Obserwuj pobranie i resztki. Nagła zmiana SM bez korekty kilogramów może obniżyć lub podnieść koncentrację całej dawki.

Wóz paszowy również wymaga kontroli

Sprawdź wagę, kolejność załadunku, czas mieszania i zużycie noży. Zbyt krótkie mieszanie daje nierówny TMR, zbyt długie rozdrabnia strukturę. Próbki z początku i końca stołu powinny być podobne.

Dokumentuj odchylenie zadanych kilogramów. Operator nie powinien kompensować pomyłki jednego składnika przypadkową zmianą następnego bez ponownego bilansu.

Dawkę trzeba bilansować w suchej masie, a wydawać w masie świeżej

Kiszonka zawierająca 35% suchej masy dostarcza tylko 3,5 kg suchej masy z każdych 10 kg świeżej paszy. Gdy po deszczu albo otwarciu innej pryzmy wilgotność wzrośnie, ta sama masa z wozu daje mniej składników pokarmowych. Pobieraj reprezentatywne próbki, aktualizuj wynik analizy i przelicz udział każdej paszy. Waga zadanej dawki bez informacji o suchej masie nie pozwala porównać dwóch dni.

Pozostałości w żłobie również należy ważyć. Jeżeli stado otrzymało 1000 kg TMR, a zostało 60 kg, pobranie nie wynosi planowanej ilości. Skład niedojadów może różnić się od dawki przez sortowanie, dlatego sama masa nie pokazuje, których frakcji zabrakło. Codzienny zapis wydanej paszy, niedojadów, liczby sztuk i zmian w produkcji mleka pozwala wcześniej wykryć pogorszenie smakowitości albo zdrowia stada.

Grupy technologiczne wymagają osobnych założeń

Krowa świeżo po wycieleniu, sztuka zasuszona i rosnąca jałówka nie powinny otrzymywać dawki wyliczonej z jednej średniej masy. Zmieniają się potrzeby energii, białka, włókna, minerałów i tempo pobrania. Kalkulator ilościowy pomaga rozdzielić tonę paszy, ale recepturę dla grupy należy uzgodnić z żywieniowcem na podstawie analizy pasz, kondycji BCS, wydajności i wyników stada.

Każdą większą zmianę wprowadzaj stopniowo i obserwuj kał, przeżuwanie, pobranie oraz parametry mleka lub przyrostu. Nagłe zwiększenie szybko fermentującej paszy może zaburzyć pracę żwacza mimo prawidłowej sumy kilogramów. Dostęp do czystej wody, miejsce przy stole paszowym i kolejność załadunku wozu mają praktyczny wpływ na to, czy obliczona dawka zostanie rzeczywiście pobrana w zakładanej proporcji.

Najczęstsze pytania

Co oznacza DMI?

Dry matter intake, czyli pobranie suchej masy. Pozwala porównywać składniki niezależnie od zawartości wody.

Jak przeliczyć 20 kg kiszonki 35% SM?

Mnożąc 20 przez 0,35 otrzymujesz 7 kg suchej masy.

Czy dawkę można policzyć tylko z masy krowy?

To punkt startowy. Trzeba uwzględnić laktację, produkcję, ciążę, kondycję, środowisko i analizę pasz.

Jak uwzględnić resztki?

Zwiększ ilość zadawaną o planowany odsetek, a potem waż rzeczywiste pozostałości i koryguj na podstawie pobrania.

Czy mokra kiszonka oznacza więcej paszy?

Dla tej samej ilości SM potrzeba większej świeżej masy, ale zmianę należy wykonać po pomiarze wilgotności.

Kto powinien ustalić proporcje TMR?

Osoba bilansująca żywienie na podstawie grupy technologicznej, analiz pasz i celu produkcyjnego.

Źródła i dalsza lektura

  1. NASEM. (2021). Nutrient Requirements of Dairy Cattle, 8th revised edition.
  2. Penn State Extension. (n.d.). Dry matter intake and feed management.

Podobne wpisy