Kalkulator objętości doniczki

Oblicz pojemność doniczki zwężanej, cylindrycznej albo skrzyniowej z wymiarów wewnętrznych i oszacuj przestrzeń, która pozostanie na podłoże.

Oblicz objętość doniczki

Od danych do świadomej decyzji

  1. Dane
  2. Obliczenie
  3. Wykres
  4. Decyzja

Który kształt najlepiej opisuje doniczkę?

Większość klasycznych donic to stożki ścięte, nie walce

Jeżeli otwór jest szerszy niż dno, a ścianki zwężają się w przybliżeniu równomiernie, wybierz stożek ścięty. Do obliczenia potrzebne są dwie średnice: górna i dolna. Typowa plastikowa doniczka produkcyjna, ceramiczna osłonka i wiele wysokich pojemników balkonowych mają właśnie taki profil.

Walec pasuje do pojemnika o pionowych ściankach i okrągłym przekroju. W tym wariancie średnica na dole powinna być praktycznie taka sama jak u góry; rachunek korzysta ze średnicy górnej i wysokości. Pole dolnego wymiaru pozostaje wtedy bez wpływu na wynik.

Prostopadłościan wybiera się dla skrzynki o płaskim prostokątnym dnie i pionowych ścianach. Pierwsze pole oznacza długość, drugie szerokość, a trzecie wysokość. Skrzynka zwężająca się ku dołowi nie jest idealnym prostopadłościanem, więc taki wybór zwykle zawyży jej pojemność.

Profilowane dno i zaokrąglone ścianki są źródłem różnicy względem geometrii idealnej

Wkład nawadniający, podwójne dno, szeroki rant, nóżki wewnętrzne i dekoracyjne przetłoczenia zabierają część miejsca. Prosty wzór nie odwzorowuje tych detali. W przypadku mocno profilowanego pojemnika wynik jest raczej punktem wyjścia do zakupu niż deklaracją pojemności co do mililitra.

Donica owalna również nie jest kołem. Jeśli różnica między dłuższą i krótszą osią jest znaczna, zastosowanie jednej średnicy da błędny wynik. Można wykonać dokładniejsze obliczenie jak dla przekroju eliptycznego albo potraktować rezultat z uśrednionej średnicy jako przybliżenie i zachować większą ostrożność przy zakupie.

Pojemność podana przez producenta może być nominalna i liczona do innej wysokości niż użytkowa. Nie musi więc zgadzać się z obliczeniem zewnętrznych wymiarów widocznych w sklepie. Najpierw warto sprawdzić, czy karta produktu podaje litry oraz wymiary wewnętrzne.

Jak prawidłowo zmierzyć pojemnik?

Mierz wnętrze, bo grubość ścian nie pomieści podłoża

Średnicę górną mierzy się wewnątrz otworu, od ścianki do ścianki przez środek. Szeroki dekoracyjny kołnierz nie należy do tej wartości. Dla ciężkiej ceramiki różnica między średnicą zewnętrzną i wewnętrzną może mieć kilka centymetrów i wyraźnie zmieniać objętość.

Dolną średnicę najlepiej zmierzyć na wysokości rzeczywistego wewnętrznego dna. Zewnętrzna podstawa może obejmować stopkę albo komorę, która nie łączy się z przestrzenią na podłoże. Gdy do dna nie ma dostępu, pomocna bywa dokumentacja techniczna lub pomiar podobnego pustego egzemplarza.

Wysokość oznacza pionową głębokość użytkową wewnątrz, nie pełną wysokość z nóżkami. Jeśli powierzchnia ziemi ma kończyć się 2 cm poniżej rantu, można zmierzyć od dna do planowanego poziomu napełnienia i ustawić wolną przestrzeń na 0%, zamiast odejmować ten sam luz drugi raz.

Nie pomyl średnicy z promieniem

Formularz przyjmuje średnicę. W równaniu średnica jest automatycznie dzielona przez dwa, aby uzyskać promień. Dla otworu 30 cm promień wynosi 15 cm, a nie 30 cm.

Pomyłka jest szczególnie dotkliwa, ponieważ promień występuje w kwadracie. Wpisanie promienia 15 cm jako średnicy sprawi, że obliczona część kołowa będzie cztery razy mniejsza. Wpisanie średnicy do wzoru jako promienia zawyży ją czterokrotnie.

Wszystkie trzy wymiary muszą być podane w centymetrach. Jeśli karta produktu podaje milimetry, dzieli się je przez 10. Wymiary 300 × 220 × 280 mm odpowiadają 30 × 22 × 28 cm.

Przykład obliczenia

Skąd bierze się wynik 14,98 litra?

Dla stożka ściętego używa się obu promieni

Przy średnicy górnej 30 cm promień R wynosi 15 cm. Dolna średnica 22 cm daje promień r równy 11 cm. Wysokość h to 28 cm. Do wzoru trafiają więc wartości 15, 11 i 28.

Sumujemy R² + Rr + r²: 225 + 165 + 121 = 511. Następnie mnożymy 511 przez wysokość 28, przez π i dzielimy przez 3. Wynik wynosi około 14 983 cm³.

Tysiąc centymetrów sześciennych jest jednym litrem, dlatego dzielimy przez 1000. Geometryczna pojemność przykładowej doniczki to około 14,98 l. Jest to objętość do poziomu odpowiadającego wpisanej wysokości, jeszcze przed odjęciem drenażu i luzu.

V = πh(R² + Rr + r²) / 3; litry = cm³ / 1000.

Wybór walca dla tej samej doniczki zawyżyłby wynik o prawie 4,81 l

Walec o średnicy 30 cm i wysokości 28 cm ma około 19,79 l. Model zakłada, że pełna szerokość 30 cm utrzymuje się aż do dna. W realnej doniczce dolna średnica ma tylko 22 cm, dlatego taki model dodaje przestrzeń, której nie ma.

Prostopadłościan 30 × 22 × 28 cm ma 18,48 l. Ten wynik także nie opisuje okrągłej doniczki; jest poprawny dla wewnętrznej skrzynki o tych trzech wymiarach. Podobieństwo liczb nie oznacza podobieństwa kształtów.

Porównanie modeli jest użyteczną kontrolą. Pojemność stożka ściętego powinna być mniejsza niż walca o średnicy równej większemu otworowi i większa niż walca o średnicy równej dolnemu dnu. Dla danych 30/22/28 cm właśnie tak się dzieje.

Wpływ wybranego kształtu przy wymiarach 30, 22 i 28 cm
ModelZnaczenie wymiarówObjętość geometrycznaPo odjęciu 12%
Stożek ściętyśrednice 30 i 22, wysokość 2814,98 l13,19 l
Walecśrednica 30, wysokość 2819,79 l17,42 l
Prostopadłościan30 × 22 × 2818,48 l16,26 l

Co oznacza odjęcie 12% na drenaż i wolną przestrzeń?

W przykładzie do dyspozycji pozostaje około 13,19 l

Dwanaście procent z 14,98 l to około 1,80 l. Po odjęciu tej części wynik użytkowy wynosi około 13,19 l. To planowana przestrzeń na podłoże, jeśli łącznie drenaż i nienapełniona część zajmują przyjęte 12% geometrycznej objętości.

Procent jest uproszczeniem objętościowym. Warstwa keramzytu wysoka na 3 cm w zwężającym się pojemniku nie musi stanowić takiego samego procentu jak 3 cm pozostawione pod szerokim górnym rantem. Przekroje na obu poziomach mają różne pola.

Jeżeli zależy nam na dokładności, można najpierw zmierzyć objętość elementu drenażowego lub wypełnić pustą część materiałem o znanej objętości. Pole procentowe przydaje się przede wszystkim do planowania zakupów, gdy dokładne detale wnętrza nie są dostępne.

podłoże użytkowe = objętość geometryczna × (1 − udział drenażu i luzu/100).

Bryła korzeniowa rośliny dodatkowo zmniejsza ilość nowego podłoża

Przy sadzeniu rośliny z pojemnika część objętości zajmuje istniejąca bryła korzeniowa. Jeśli ma ona około 4 l, nie potrzeba 13,19 l nowej ziemi do wypełnienia pozostałych przestrzeni. Rzeczywiste zużycie będzie mniejsze, choć nie zawsze dokładnie o pełne 4 l z powodu kształtu i osiadania.

Podczas przesadzania nie warto zamawiać podłoża tylko z różnicy nominalnych pojemności donic. Stara doniczka 5 l nie gwarantuje bryły o objętości dokładnie 5 l, a nowy pojemnik może mieć inny profil. Lepiej pozostawić rozsądną nadwyżkę zakupową niż wciskać podłoże ponad właściwy poziom.

Podłoża mogą osiąść po podlaniu. Informacja w litrach na worku dotyczy objętości produktu mierzonej według sposobu właściwego dla tego wyrobu, a nie masy ani gwarantowanego poziomu po zagęszczeniu w donicy. Wynik geometryczny i litr handlowy służą do planowania, nie do precyzyjnego bilansu laboratoryjnego.

Jak przełożyć litry na zakup podłoża?

Dla kilku donic pomnóż wynik użytkowy, a potem dodaj uzasadnioną rezerwę

Pięć jednakowych pustych donic z przykładu ma łącznie około 65,95 l przestrzeni użytkowej. Worek 50 l nie wystarczy, natomiast dwa worki dadzą 100 l. Przed zakupem warto uwzględnić bryły korzeniowe, aby nie zamówić znacznie więcej materiału, niż można przechować.

Jeśli donice mają różne rozmiary, oblicza się każdą grupę osobno. Sumowanie samych średnic albo uśrednianie wysokości nie zachowuje objętości, ponieważ wymiary występują w iloczynach i kwadratach. Dwie małe doniczki nie muszą mieścić tyle co jedna o podwójnej średnicy.

Do zamówienia zaokrągla się w górę do dostępnych worków. Dobrze zachować osobno wynik geometryczny, wynik po odjęciu luzu oraz szacowaną objętość nowych brył korzeniowych. Dzięki temu wiadomo, skąd pochodzi końcowa liczba.

Próba z wodą daje odpowiedź dla bardzo nieregularnego pojemnika

Pusty, szczelny pojemnik można w warunkach bezpiecznych napełniać odmierzoną wodą do planowanego poziomu. Liczba wlanych litrów pokazuje rzeczywistą pojemność lepiej niż model dla nieregularnych ścian. Donicę z otworami trzeba wcześniej odpowiednio zabezpieczyć albo użyć wkładu.

Takiej próby nie wykonuje się na materiale, któremu woda może zaszkodzić, ani na ciężkiej donicy ustawionej w miejscu, z którego trudno ją opróżnić. Jeden litr wody waży około kilograma, więc duży pojemnik szybko staje się bardzo ciężki.

Dla standardowej doniczki trzy pomiary zwykle wystarczają do rozsądnego planu. Największą poprawę dokładności daje użycie wymiarów wewnętrznych i właściwego kształtu, a nie dopisywanie kolejnych miejsc po przecinku do średnicy mierzonej po zewnętrznym rancie.

  • wybierz stożek ścięty, gdy pojemnik zwęża się ku dołowi
  • mierz średnice i wysokość wewnątrz
  • wpisuj średnicę, nie promień
  • nie odejmuj tego samego luzu raz w wysokości i drugi raz procentem
  • przy przesadzaniu uwzględnij objętość bryły korzeniowej

Najczęstsze pytania

Czy w polu wymiaru należy wpisać promień?

Nie. Pola przyjmują średnicę, a promień jest obliczany jako jej połowa.

Co wpisać jako dolny wymiar dla walca?

Wariant walca korzysta ze średnicy górnej i wysokości; dolny wymiar nie wpływa na wynik. Walec wybieraj tylko przy pionowych ściankach.

Jak liczone są wymiary skrzynki?

Pierwsze pole jest długością, drugie szerokością, a trzecie wysokością wewnętrzną. Objętość to ich iloczyn podzielony przez 1000.

Czy 12% oznacza warstwę drenażu wysoką na 12% doniczki?

Nie. Jest to udział w całej objętości. W zwężanej donicy procent wysokości nie jest równy procentowi objętości.

Dlaczego wynik różni się od litrów podanych przez producenta?

Producent może stosować pojemność nominalną, inny poziom napełnienia albo wymiary wewnętrzne, podczas gdy pomiar użytkownika objął rant, stopkę lub grubość ścian.

Ile nowego podłoża potrzeba przy przesadzaniu rośliny?

Od przestrzeni użytkowej trzeba jeszcze uwzględnić objętość istniejącej bryły korzeniowej. Sam wynik pustej donicy zwykle zawyża ilość nowej ziemi.

Jak sprawdzić pojemność nieregularnej donicy?

Jeśli materiał i warunki na to pozwalają, można napełnić pusty, szczelny pojemnik odmierzoną wodą do planowanego poziomu.

Źródła i dalsza lektura

  1. Bureau International des Poids et Mesures. (2019). The International System of Units (SI), 9th edition.
  2. Royal Horticultural Society. (n.d.). Container gardening advice.

Podobne wpisy